Monday, 27 March 2023
સાધના
Sunday, 5 March 2023
નાની મારી વાત : ૪૩ 😊સૌમ્યની પહેલી હોળી - ભારતમાં 🤡🤹
નાની મારી વાત : ૪૩
સૌમ્યની પહેલી હોળી - ભારતમાં
"હોળી આવી હોળી આવી
હોળી આવી રે, !!!!!
તહેવાર આજે હોળીનો આવ્યો રે,
હો ….. આવી ઘેરૈયાટોળી.
મસ્તીથી સૌ રંગો લગાવે રે,
હો … આવી ઘેરૈયા ટોળી."
ઘેરૈયાઓનું ટોળું ઉપર મુજબ ગીત ગાતું ગાતુ આખા ગામમાં ફરતું હતું. દર વર્ષે ઘનુ અને તેનાં મિત્રો : હનુ, બંસુ , ભોલુ, છોટુ ,, વગેરે ,,, મિત્રોની ટોળી જુદા જુદા રંગો અને પિચકારીઓ લઈને ઘેર ઘેર ' હોળીની ગોટ - હોળીની ગોત ' બોલતાં બોલતાં જાય છે.
આ વખતે આ ઘેરૈયાઓની ટોળીમાં વિનુ નહોતો. કારણકે વિનુના ઘરે તેના કાકાનો દીકરો સૌમ્ય આવ્યો હતો.
વિનુ અને સૌમ્ય કાકાએ અમેરિકાથી મોકલેલ આઈપેડમાં ગેમ્સ રમતાં હતાં. અચાનક જ ઘેરૈયાઓનો ટોળી ' હોળી આવી હોળી આવી ' ગીત ગાતાં ગાતાં વિનુના ઘર આગળ આવી બૂમો પાડવા લાગ્યા.
સૌમ્ય તો એકદમ ચોંકીને ઊભો થઈ ગયો. આ ભારતમાં તેની પહેલી હોળી હતી. અમેરિકામાં આવુ બધું કદી તેણે જોયેલું નહીં. રંગોથી રંગાયેલી ઘેરૈયાઓની ટોળી , આવાં હોળીના ગીતો, આવી હોળીની ગોટ અને બાળકોની ચિચીયારીઓ કદી સાંભળી ન હતી. સૌમ્યને તો ખૂબ જ નવાઈ લાગી.
સૌમ્ય વિનુને પૂછે છે : " what is this brother ! " અચાનક જ જ્યારે બોલવા જતાં સૌમ્ય અંગ્રેજીમાં બોલી ઉઠ્યો ! સૌમ્ય આગળ પૂછે છે : " ભાઈ , કેમ તારા મિત્રો આમ કરે છે ? આ બધું શું છે ?"
વિનુએ સૌમ્યને સમજાવતાં કહ્યું : "જો સોમ , આજે હોળીનો તહેવાર છે. હોળીનો તહેવાર દર વર્ષે ફાગણ સુદ પૂનમના દિવસે આવે છે. હોળીના દિવસે લોકો ઉપવાસ કરે છે. હોળીનું પૂજન કર્યાં પછી જ જમે છે. " વિનુ અને સૌમ્ય વાતો કરતાં હતાં ત્યાં જ વિનુના પપ્પા આવ્યા. વિનુના મિત્રોને પાણી, રંગો અને હોળીની ગોટ ( રૂપિયા ) આપ્યાં. તેના મિત્રો આગળ ગયા.
વિનુ અને સૌમ્યની વાતો તેના પપ્પાએ સાંભળી હતી. વિનુના પપ્પાએ નાના સૌમ્યને સમજાય તે રીતે એકદમ ટુંકી અને સરળ વાર્તા કહી. હોળીકાની વાત કરતાં તેમણે કહ્યું : " હિરણ્યકશિપુ નામે એક રાક્ષસ રાજા હતો. તે ખૂબ જ ઘમંડી અને ક્રૂર હતો. તેને પ્રહલાદ નામે એક પુત્ર હતો. પ્રહલાદ વિષ્ણુ ભક્ત હતો. સતત હરિ નામ સ્મરણ કર્યાં કરે. તેના પિતાને તે ગમે નહીં. હું જ ભગવાન છું. મારું સ્મરણ કર. પણ પ્રહલાદ માને નહીં. પ્રહલાદને શ્રીહરિ સ્મરણ છોડાવવા હિરણ્યકશિપુએ ખૂબ જ પ્રયત્નો કર્યાં. છતાં પણ પ્રહલાદ માને નહીં. કંટાળીને તેણે પ્રહલાદને મારી નાંખવા માટે પણ વિવિધ પ્રકારની યુક્તિઓ કરી પણ શ્રીહરિ હંમેશા પ્રહલાદનું રક્ષણ કરતાં. અંતે તે રાક્ષસને હોળીકા નામની એક બહેન હતી. હોલિકાને અગ્નિ બાળી શકે નહીં તેવું વરદાન હતું. પ્રહલાદને મારી નાંખવા માટે રાજાએ તેની બહેનને સળગતાં અગ્નિમાં પ્રહલાદને ખોળામાં લઈને બેસવા કહ્યું. હોળીકા પ્રહલાદને લઇને અગ્નિમાં બેસી ગઈ. હોળીકાને વરદાન હતું છતાં પણ શ્રી હરિની કૃપાથી પ્રહલાદને કંઇજ ના થયું અને હોળીકા સળગી ગઈ. આમ, હોળીના તહેવારની વાર્તા છે. પ્રહલાદને કંઈ જ ન થયું તેની ખુશીમાં બીજા દિવસે રંગોત્સવ મનાવવામાં આવે છે. બધાં લોકો એકબીજાને જુદાં જુદાં રંગોથી રંગે છે. ઘણી જગ્યાએ અને મંદિરોમાં કેસૂડાના ફૂલોના રંગો , દહીં , કેસર અને હળદરથી રંગોત્સવ મનાવવામાં આવે છે. "
વહાલાં બાળકો , અન્ય તહેવારની જેમ જ હોળીના તહેવારનુ પણ વૈજ્ઞાનિક રીતે પણ ખૂબ જ મહત્ત્વ છે. શિયાળામાં અતિશય ઠંડીને કારણે કફ, શરદી અને છાતીમાં - ફેફસાંમાં કફ જામી ગયો હોય છે. હોળીની પ્રદક્ષિણા ફરવાથી બધો કફ છૂટો પડી જાય છે. સાથે સાથે ધાણી, ચણા અને ખજૂર પણ ખાવાનો રિવાજ છે. તે પણ કફ તોડવા માટે ખાવું જરૂરી છે. ધુળેટીના દિવસે કેસુડો, દહીં, કેસર અને હળદરથી રંગોત્સવ મનાવવાથી ચામડીના રોગો દૂર થાય છે. એકદમ અનુભવાતી ગરમીમાં રાહત મળે છે.
આ રીતે હોળી ધુળેટીનો તહેવાર દર વર્ષે ધામધૂમ થી ઉજવવામાં આવે છે. રાજસ્થાનમાં હોળીનો તહેવાર મુખ્ય તહેવાર ગણાય છે. આપણાં ગુજરાત અને અન્ય રાજ્યોમાં પણ સારી રીતે ઊજવણી કરવામાં આવે છે. અમુક જગ્યાએ તો એક અઠવાડિયા સુધી ઊજવણી કરવામાં આવે છે.
હોળી - ધુળેટીની વાતો સાંભળી સૌમ્ય ખૂશ ખૂશ થઈ ગયો. વિનુ અને સૌમ્ય મિત્રો સાથે હોળી રમવા ગયાં.
બાળકો , તમને હોળીની વાર્તા ગમીને ?
સૌ બાળમિત્રો ને ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ.
ખૂબ જ કાળજી રાખીને , પ્રાકૃતિક રંગોનો ઉપયોગ કરીને રંગોત્સવ પર્વ મનાવજો.
જાગૃતિ પંડ્યા,
આણંદ.
Monday, 20 February 2023
વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ શા માટે ઉજવાય છે ? જાણો.
Friday, 17 February 2023
નાની મારી વાત : અપ્પુ હાથીની શિવ ભક્તિ 🙏🌺🙏
Sunday, 29 January 2023
74 મો ગણતંત્ર દિવસ નગર પ્રાથમિક શાળા નંબર.31, આણંદ.
Friday, 13 January 2023
📖 નાની મારી વાત : ૫૧ 🤦 પવનનો ભાંગ્યો પગ.
લીલો ઉડે ને બીજો પીળો ઉડે,
મારો ભૂરો પતંગ ઊંચે આભમાં ઉડે.
આભમાં ઉડે ને પછી નૃત્ય કરે,
મારો ભૂરો પતંગ દૂર ગગને ફરે.
પૃથ્વી અને પવન બંને જોડિયા ભાઈઓ.
' લીલો ઉડે ને બીજો પીળો ઉડે'
ગીત ગાયા કરે અને આકાશમાં પતંગો જોયા કરે. ઉત્તરાયણના દિવસે તેમનાં મિત્રો હિમાંશુ, મેહુલ, હિરેન, શિવરાજ અને સિદ્ધાંત સાથે ખુલ્લા મેદાનમાં પતંગ ચગાવવા આવી ગયા હતા. સવારનાં પતંગો ચગાવવાનો અને લૂંટવાનો આનંદ માણતા હતાં. એકદમ જ ભાર દોરી સાથે મોટી પતંગ કપાઈને આવી.
પૃથ્વીએ મોટેથી બૂમ પાડી, ' લૂંટ લૂંટ લૂંટ!!!'
આ સાંભળી પવન કપાયેલો પતંગ પકડવા દોડ્યો. પવનની નજર ઊંચે આકાશમાં પતંગ તરફ અને અચાનક જ એક એક્ટિવાની અડફેટે આવી ગયો અને ધબાક કરતો નીચે પટકાયો. માથામાં ધૂળ અને હાથ પગ છોલાઈ ગયા હતા. પવનથી ઉભા ન થવાયું અને જોર જોરથી રડવા લાગ્યો. તેનાં મિત્રોએ તેને પકડીને એક ઝાડનાં છાંયે બેસાડ્યો. પૃથ્વી ઘરે જઈને મમ્મી પપ્પાને બોલાવી લાવ્યો. એનાં મમ્મી પપ્પા આવે તે પહેલાં જ નજીક રહેતા નટુકાકા આવી ગયા. પવન પાસે બેઠાં. કેવી રીતે બન્યું તે જાણ્યું. એટલામાં જ પવનના મમ્મી પપ્પા પણ આવી ગયાં. પવનને થોડો સમય થયો હશે ત્યાં પગે સોજો આવી ગયો. આજે તો દવાખાના પણ બંધ હોય! નટુકાકાએ કહ્યું તે મુજબ પવનની મમ્મી હળદર મીઠાનો લેપ બનાવવાં ગયાં. બધાં શાંતિથી બેઠાં હતાં ત્યાં જ એક પક્ષી બધાની વચ્ચે પટકાયું. તરફડિયાં મારતું હતું. પક્ષી ઘાયલ થઈ ગયું હતું. જોયું તો તેની પાંખ પતંગની દોરી વડે કપાઈ ગઈ હતી જેથી તે ઉડી શકતું ન હતું. પવન પણ તેનું દુઃખ ભૂલી ગયો. જે ઉત્તરાયણ સૌને ગમતી હતી તે હવે બાળકોને નિરસ લાગી.
પવન અને પક્ષી બંનેની આવી હાલત જોઈ શિવરાજ બોલ્યો, ' આ ઉત્તરાયણનો તહેવાર કોણે બનાવ્યો હશે? '
નટુકાકા આ વાત સાંભળી હસી પડ્યા. નટુકાકા કહે, ' બાળકો આ ઉત્તરાયણનો તહેવાર એ ફક્ત પતંગો ચગાવવા માટે નહીં એની સાથે સાથે તેનું આઘ્યાત્મિક અને વૈજ્ઞાનિક મહત્ત્વ પણ એટલું જ છે. ' અને નટુકાકા બાળકોને ઉત્તરાયણ વિષે કહેવા લાગ્યાં.
નટુકાકા કહે, " બાળકોને અતિ પ્રિય તહેવાર ઉત્તરાયણ છે. ઉત્તરાયણ એક માત્ર એવો તહેવાર છે જે અંગ્રેજી કેલેન્ડર મુજબ ઉજવાય છે. ઉત્તરાયણ દર વર્ષે 14 જાન્યુઆરી ના દિવસે ઉજવાય છે. આ દિવસે સૂર્ય મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે માટે તેને મકરસક્રાંતિ પણ કહે છે.
એક ધાર્મિક તહેવાર તરીકે આ દિવસે લોકો પુણ્યદાન કરે છે. ઘણા લોકો ગાયોને ધાસ પુડા ખવડાવે છે. આ દિવસે લોકો ગરીબોને દાન આપે છે અને બ્રાહ્મણોને દક્ષિણા આપે છે. આ દિવસે લોકો કૂતરાને લાડુ અને ખિચડી જમાડે છે.
ઉત્તરાયણને પતંગનું પર્વ પણ કહેવાય છે. આ દિવસે નાના મોટા બધા સવારથી પતંગ લઈને અગાસી પર ચડી જાય છે. ઉત્તરાયણના આગળના દિવસે કોઈ સાથે યુદ્ધ કરવાનું હોય તેમ બધા પતંગ અને દોરાની તૈયારીઓ કરે છે.
ઉત્તરાયણના દિવસે આખુય આકાશ રંગબેરંગી પતંગોથી છવાઈ જાય છે અને લોકો સવારથી સાઉન્ડ સિસ્ટમ લઇ ધાબે ચડી જાય છે અને મોટા અવાજે ગીતો વગાડે છે. ઉત્તરાયણના દિવસે તમને લપેટ લપેટ અને કાઇપો છે ની બૂમો સંભળાય છે. ઉત્તરાયણ એ નાના મોટા દરેક માટે આનંદનો તહેવાર છે.
આ દિવસોમાં અગાસી ઉપર રહેવાથી શરીરને સૂર્યપ્રકાશ મળે છે. જે શરીરમાંથી વિટામિન ડી. ઓછું થવા દેતું નથી. પતંગો ચગાવવાથી હાથને એક અલગ પ્રકારની કસરતો મળે છે. તલ અને ગોળ ખાવાથી શરીરને ગરમી અને શક્તિ મળે છે. "
પવન, પૃથ્વી અને તેનાં મિત્રો નટુકાકાની વાત સાંભળી ખુશ ખુશ થઈ ગયાં. બધાં જ બાળકો એકીસાથે બોલી ઉઠ્યા કે," અમને તો ફક્ત પતંગ ચગાવવાની જ ખબર હતી. ઉત્તરાયણનું આટલું બધું સુંદર મહત્ત્વ ક્યાં અમને ખબર હતી? " પૃથ્વી કહે, ' દાદા અમે દર વર્ષે ખૂબ જ સાચી રીતે ઉત્તરાયણ ઉજવીશું. તમે કહ્યું તેમ જ. અને હા, હું અને મારા બધાં જ ફ્રેન્ડ્સ આકાશમાં ઉડતા પક્ષીઓની કાળજી રાખીશું." એટલીવારમાં જ ઘાયલ પંખીની સારવાર માટે પવનના પપ્પાએ કૉલ કર્યો હતો તે ડોક્ટર પણ આવી ગયાં. હવે પવનને હળદર મીઠાનો લેપ કરવાથી થોડી રાહત જણાઈ. બધાં જ બાળકો ખુશ હતાં. આજે ભલે બહુ પતંગો ના ચગાવાઈ પરંતું ઉત્તરાયણનું મહત્ત્વ સમજાયું જેથી સૌના ચહેરા પર ખુશી હતી.
