Jagruti Pandya

Monday, 20 February 2023

વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ શા માટે ઉજવાય છે ? જાણો.

વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ભાષા અને સંસ્કૃતિની વિવિધતાને સન્માન આપવું તથા બહુભાષાવાદને પ્રોત્સાહન આપવું છે

દુનિયાભરના દેશોમાં માતૃભાષાનું જતન કરવા માટે વિશ્વ કક્ષાએ દર વર્ષે 21મી ફેબ્રુઆરીએ વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ તરીકે ઉજવણી કરવામાં આવે છે. નવેમ્બર 1999માં યુનેસ્કોએ વૈશ્વિક સ્તરે માતૃભાષા દિવસ ઉજવવાનું નક્કી કર્યું હતું. આ પછી 2000થી દર વર્ષે 21મી ફેબ્રુઆરીએ માતૃભાષા દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. તેની પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ભાષા અને સંસ્કૃતિની વિવિધતાને સન્માન આપવું તથા બહુભાષાવાદને પ્રોત્સાહન આપવું છે.

21 ફેબ્રુઆરીએ વિશ્વ માતૃભાષા દિવસની ઉજવણી કેમ?

ઢાકા યુનિવર્સિટીના સ્ટુડન્ટ્સ અને સામાજિક કાર્યક્રતાઓએ તત્કાલીન પાકિસ્તાન સરકારની ભાષા નીતિનો 21 ફેબ્રુઆરી, 1952માં વિરોધ કર્યો હતો. તેમનું પ્રદર્શન પોતાની માતૃભાષાના અસ્તિત્વને બચાવવાનું હતું. પ્રદર્શનકારીઓએ બંગાળી ભાષાને સત્તાવાર દરજ્જો આપવાની માંગણી કરી રહ્યા હતા. પાકિસ્તાનની પોલીસે પ્રદર્શનકારીઓ પર ગોળીઓ વરસાવી હતી પણ વિરોધ અટકવાની જગ્યાએ વધુ ઉગ્ર બન્યો હતો. આ કારણે સરકારે બંગાળી ભાષાને સત્તાવાર દરજ્જો આપવો પડ્યો હતો. આ આંદોલનમાં શહીદ થયેલા યુવાઓને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે યુનેસ્કોએ નવેમ્બર, 1999માં વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ ઊજવવાનો નિર્ણય લીધો. ત્યાર બાદ વિશ્વભરમાં 21 ફેબ્રુઆરીએ વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

Friday, 17 February 2023

નાની મારી વાત : અપ્પુ હાથીની શિવ ભક્તિ 🙏🌺🙏

અપ્પુ હાથી અને પ્યારો પપ્પુ, બંને પાક્કા મિત્રો. હંમેશા સાથે ને સાથે જ. અપ્પુને પાણીમાં રમવું ખૂબ જ ગમે. દરરોજ ગામની પાદરે આવેલી નદીએ ન્હાવા જાય. પરંતું ઠંડીના દિવસોમાં પાણી ઠંડુ હોવાથી તે ઠંડા પાણીમાં નહાવા ન જઈ શકે. ઠંડી ઓછી થાય તેની રાહ જુવે. ફેબ્રુઆરી મહિનો શરૂ થાય ત્યાં સુધીમાં ઠંડીનું જોર ધીરે ધીરે ઘટવા લાગે. હવે અપ્પુ તેનો મિત્ર પપ્પુની રાહ જોઈને બેઠો હોય. ક્યારે પાંચ વાગે અને પપ્પુની શાળા છૂટે. અપ્પુ તો પાંચ વાગે પપ્પુની શાળા બહાર રાહ જોઈને બેઠો હોય. શાળા છૂટયા પછી બંને જણાં સીધાં જ ગામના પાદરે નદી કિનારે ન્હાવા જાય. અગાઉથી જ અપ્પુએ પપ્પુ માટે તાજા ફળો જેમકે, કેળાં, સફરજન, ચીકુ અને કેરી લાવી રાખ્યા હોય. પપ્પુ એકબાજુ દફતર મૂકી હાથ- પગ ધોઈને પહેલાં ફળાહાર કરે. પછી બંને જણાં સાથે નદી કિનારે ન્હાવા જાય. પાણીમાં ખૂબ જ રમત કરે, ગમ્મત કરે અને એકબીજા પર પાણી છાંટીને નવડાવે. બંનેનો આ જ નિત્યક્રમ.

ગુજરાતી મહા મહિનો પૂરો થવાની આરે હતો. રોજના નિત્ય નિયમ મુજબ સાંજે અપ્પુ અને પપ્પુ નદી કિનારે ન્હાવા ગયા. આજે પપ્પુને શાળાએ રજા હતી જેથી મોડે સુધી નદીકિનારે રમવાનું નક્કી કર્યું. સંધ્યા સમય થઈ ગયો હતો. નદીકિનારે આવેલા શિવ મંદિરમાં આરતી થઈ અને ત્યાં ઘણાં બધાં લોકોની ભીડ સવારથી જ હતી. અપ્પુ પણ નાનો હતો, તેણે આવું કદી જોયેલું નહીં. તે પપ્પુને પૂછે છે : " આજે કેમ અહીં આટલી બધી ભીડ છે ? શું છે આજે ? આજે રાત્રે પણ કેમ લોકો જળાભિષેક કરે છે ? આજે રાત્રે પણ કેમ પૂજા થાય છે ? "

પપ્પુએ અપ્પુને સમજાવતાં કહ્યું :" મારા મિત્ર ! આજે મહાશિવરાત્રિનો તહેવાર છે. આજે મહા શિવરાત્રિના તહેવારની અમારી શાળામાં રજા છે. મહા શિવરાત્રિનો તહેવાર મહા વદ ચૌદશના દિવસે આવે છે. આ દિવસે રાત્રિ પૂજનનું ખૂબ જ મહત્ત્વ છે. પપ્પુએ આગળ જણાવતાં કહ્યું કે, આજના દિવસે જો કોઈ વ્યક્તિ જાણે અજાણે પણ આખી રાત જાગરણ કરીને શિવપૂજા કરે છે તેની ઉપર મહાદેવ પ્રસન્ન થાય છે. તેનાં તમામ સંકટો દૂર થાય છે. આજે ચાર પ્રહરની પૂજા કરવાની હોય છે. આજે બધાં ઉપવાસ કરે છે. ફળાહાર કરે છે અને શિવપૂજા કરે છે."

" જો આગળ સાંભળ, મારા દાદાજીએ મને એકવાર મહા શિવરાત્રિની વાર્તા કહેલી તે હું તને આજે ટુંકમાં કહું છું, તો શાંતિથી સાંભળ. એક શિકારી હતો. તે શિકાર કરીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવતો હતો. એક વખત ની વાત છે, આખો દિવસ શિકારી જંગલમાં ખૂબ ફર્યો; ભૂખ્યો - તરસ્યો ભટક્યો પણ તેને કોઈ જ શિકાર મળ્યો નહીં. સાંજે એક હરણનું બચ્ચું જોઈને તેના પર બાણ ચઢાવ્યું. હરણના બચ્ચાએ વિનંતી કરી કે, હું મારા માતા - પિતાને મળીને આવુ છું. શિકારી હરણના બચ્ચાની રાહ જોઈને આખી રાત જંગલમાં એક ઝાડ પર બેસી રહ્યો. ઝાડનું એક એક પાંદડું તોડી તોડીને નીચે નાખે. એમ કરતાં કરતાં રાત પસાર કરી. સવાર થતાં જ હરણનું બચ્ચું તેનાં માતા પિતા સાથે આવી ગયું. હરણનાં માતા પિતાએ કહ્યું : " અમને પણ મારી નાંખો. અમે અમારાં બાળક વિના કેવી રીતે જીવી શકીશું ?" શિકારીનું મન પીગળી ગયું. તેને તેનાં બાળકો યાદ આવ્યાં અને હથિયાર હેઠે મૂક્યાં. ત્યાં જ સાક્ષાત મહાદેવ પ્રગટ થયા અને શિકારી ઉપર પ્રસન્ન થયા. શિકારીને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન અને આશીર્વાદ પાઠવ્યાં અને એક વરદાન માંગવા કહ્યું.

અપ્પુ ! અજાણતાંમાં જ તે શિકારીએ મહા શિવરાત્રીની રાતનું જાગરણ કર્યુ. શિકારી જે ઝાડ પર બેઠો હતો તે બીલીપત્રનું ઝાડ હતું. બીલીના પાન તોડી તોડીને નીચે નાંખતો હતો જ્યાં શિવલિંગ હતું. આ બઘું જ અજાણતાં જ બનેલું. મહાદેવે શિકારીને વરદાન આપ્યું. તેને સુખી કર્યો અને કદી શિકાર નહીં કરવાનું વચન લીધું. હરણના પરિવારને મુકત કર્યો. આમ, આ રીતે મહા શિવરાત્રિનું ખૂબ જ મહત્ત્વ છે.

પપ્પુની વાર્તા સાંભળી અપ્પુ બહુ ખુશ થયો. અપ્પુ એ કહ્યું જો સાંભળ આજે મને સવારથી જ પેટમાં દુઃખતું હતું. મેં કંઈપણ ખાધું નથી. ઉપવાસ કરવાથી અત્યારે મને સારુ છે. હવે આજે રાત્રે પણ હું ફળાહાર કરીશ. ચાલ આપણે બંને શિવ પૂજા કરવા જઈએ. અપ્પુ અને પપ્પુ બંન્ને સ્નાન કરી જળ, બીલીપત્ર, પુષ્પ અને ફળો લઈને મહાદેવની પૂજા કરવા ગયાં. આખી રાત જાગરણ કરી ' ૐ નમ: શિવાય' ના મંત્રજાપ કરી ખુશ થયાં મહાદેવના કૃપાપાત્રી બન્યા.

તો જોયુને બાળકો , મહાશિવરાત્રી પર્વનું મહત્ત્વ ! તો આપણે સૌ પણ આ રીતે મહાદેવને પ્રસન્ન કરીને આપણું તથા આપણાં મિત્રોનું કલ્યાણ કરીએ.

Sunday, 29 January 2023

74 મો ગણતંત્ર દિવસ નગર પ્રાથમિક શાળા નંબર.31, આણંદ.

74 મો ગણતંત્ર દિવસ

ના પૂછો એ દુનિયા વાલો શું છે તમારી કહાની ?

ઓળખાણ જ પૂરતી છે અમે છીએ હિંદુસ્તાની

આજરોજ 26 જાન્યુઆરી: 2023ને ગુરુવાર. જ્યારે જ્યારે સ્વતંત્રતા પર્વની ઊજવણી કરવામાં આવે છે ત્યારે ત્યારે સૌના દિલમાં રહેલી દેશદાઝ જણાઈ આવે છે. શિયાળાની વહેલી સવાર, ઠંડીની મોસમમાં પણ સૌ સમયસર એકઠાં થઈ ગયા હતા. સાથે સાથે આમંત્રિત મહેમાનો અને ગામની વધુ ભણેલી દીકરી જેના હાથે આજે ધ્વજ ફરકાવવાનો હતો. કેટલી અદમ્ય ખૂશી! આ દીકરીના ચહેરા પર જણાઈ આવતી હતી! સાથે સાથે એક વર્ષની અંદરની દિકરીઓને લઈને તેમની માતાએ પણ વહેલી સવારે સમયસર આવી ગયા હતા.

પ્રારંભિક તબક્કે કરવામાં આવનાર તમામ વિધિ પૂર્ણ કરી ધ્વજ વંદન કરવામાં આવ્યું.

ફરકાવીશું ત્રિરંગો આકાશે, મોઢે શ્રેષ્ઠ ભારત નામ રટીશું.

નજર ખોટી કોઈએ ફેરવી તો જાન લેશું કે જાન પર રમીશું.

ક્રિષ્ણા જે B.B.A.નો અભ્યાસ છેલ્લાં વર્ષમાં કરતી હતી તેના હાથે ધ્વજ ફરકાવ્યો પછી ક્રિષ્ણાએ બાળકોને અભ્યાસનું મહત્વ અને પ્રજાસત્તાક પર્વની ઊજવણી શા માટે કરીએ છીએ તે અંગે સૌને ચર્ચા કરી. ત્યારબાદ નાની નાની એક વર્ષ અંદરની દીકરીઓ આવેલી હતી જેને સન્માનવામાં આવી.' દેશની દીકરીને સલામ ' સન્માનપત્ર અર્પણ કરવામાં આવ્યું.

જે દીકરીએ ધ્વજ ફરકાવ્યો હતો તેને પણ આ પ્રસંગે સન્માનપત્ર અને શિલ્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો. ઝંડાગીત અને અંતે રાષ્ટ્રગીતનું ગાન કરવામાં આવ્યું. બાળકોને ચોકલેટ આપવામાં આવી. બાળકોએ દેશપ્રેમ દર્શાવતા ગીતો ગાયાં. ત્યારબાદ વાલી મીટીંગનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. બધાં જ વાલીઓને એક વર્ગમાં બેસાડવામાં આવ્યો. તે દિવસના અમારાં ઈનચાર્જ આચાર્યા શ્રીમીનાક્ષીબેને સૌને આજનાં દિવસની શુભેચ્છાઓ પાઠવી. શાળામાં ચાલતી વિવિધ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓથી વાકેફ કર્યા. FLN વિષે સમજ આપી. અનિયમિત બાળકો માટે જરૂરી સૂચનો કર્યા. શાળા SOE માં મુકાયેલ છે તે અંતર્ગત જરૂરી ચર્ચાઓ કરી. શાળાનાં આ. શિક્ષક શ્રી નિશાબેને પણ સૌ વાલીઓને ઘરે વાંચવા અને ભણવા બેસાડવા અંગે ચર્ચા કરી. સૌને બિસ્કીટ અને પાણી આપી અમે સૌ છુટા પડ્યા.

આ રીતે અમારી શાળામાં ઉત્સાહભેર પ્રજાસત્તાક દિનની ઉજવણી કરવામાં આવી.

Friday, 13 January 2023

📖 નાની મારી વાત : ૫૧ 🤦 પવનનો ભાંગ્યો પગ.

લીલો ઉડે ને બીજો પીળો ઉડે,

મારો ભૂરો પતંગ ઊંચે આભમાં ઉડે.

આભમાં ઉડે ને પછી નૃત્ય કરે,

મારો ભૂરો પતંગ દૂર ગગને ફરે.

પૃથ્વી અને પવન બંને જોડિયા ભાઈઓ.

' લીલો ઉડે ને બીજો પીળો ઉડે'

ગીત ગાયા કરે અને આકાશમાં પતંગો જોયા કરે. ઉત્તરાયણના દિવસે તેમનાં મિત્રો હિમાંશુ, મેહુલ, હિરેન, શિવરાજ અને સિદ્ધાંત સાથે ખુલ્લા મેદાનમાં પતંગ ચગાવવા આવી ગયા હતા. સવારનાં પતંગો ચગાવવાનો અને લૂંટવાનો આનંદ માણતા હતાં. એકદમ જ ભાર દોરી સાથે મોટી પતંગ કપાઈને આવી.

પૃથ્વીએ મોટેથી બૂમ પાડી, ' લૂંટ લૂંટ લૂંટ!!!'

આ સાંભળી પવન કપાયેલો પતંગ પકડવા દોડ્યો. પવનની નજર ઊંચે આકાશમાં પતંગ તરફ અને અચાનક જ એક એક્ટિવાની અડફેટે આવી ગયો અને ધબાક કરતો નીચે પટકાયો. માથામાં ધૂળ અને હાથ પગ છોલાઈ ગયા હતા. પવનથી ઉભા ન થવાયું અને જોર જોરથી રડવા લાગ્યો. તેનાં મિત્રોએ તેને પકડીને એક ઝાડનાં છાંયે બેસાડ્યો. પૃથ્વી ઘરે જઈને મમ્મી પપ્પાને બોલાવી લાવ્યો. એનાં મમ્મી પપ્પા આવે તે પહેલાં જ નજીક રહેતા નટુકાકા આવી ગયા. પવન પાસે બેઠાં. કેવી રીતે બન્યું તે જાણ્યું. એટલામાં જ પવનના મમ્મી પપ્પા પણ આવી ગયાં. પવનને થોડો સમય થયો હશે ત્યાં પગે સોજો આવી ગયો. આજે તો દવાખાના પણ બંધ હોય! નટુકાકાએ કહ્યું તે મુજબ પવનની મમ્મી હળદર મીઠાનો લેપ બનાવવાં ગયાં. બધાં શાંતિથી બેઠાં હતાં ત્યાં જ એક પક્ષી બધાની વચ્ચે પટકાયું. તરફડિયાં મારતું હતું. પક્ષી ઘાયલ થઈ ગયું હતું. જોયું તો તેની પાંખ પતંગની દોરી વડે કપાઈ ગઈ હતી જેથી તે ઉડી શકતું ન હતું. પવન પણ તેનું દુઃખ ભૂલી ગયો. જે ઉત્તરાયણ સૌને ગમતી હતી તે હવે બાળકોને નિરસ લાગી.

પવન અને પક્ષી બંનેની આવી હાલત જોઈ શિવરાજ બોલ્યો, ' આ ઉત્તરાયણનો તહેવાર કોણે બનાવ્યો હશે? '

નટુકાકા આ વાત સાંભળી હસી પડ્યા. નટુકાકા કહે, ' બાળકો આ ઉત્તરાયણનો તહેવાર એ ફક્ત પતંગો ચગાવવા માટે નહીં એની સાથે સાથે તેનું આઘ્યાત્મિક અને વૈજ્ઞાનિક મહત્ત્વ પણ એટલું જ છે. ' અને નટુકાકા બાળકોને ઉત્તરાયણ વિષે કહેવા લાગ્યાં.

નટુકાકા કહે, " બાળકોને અતિ પ્રિય તહેવાર ઉત્તરાયણ છે. ઉત્તરાયણ એક માત્ર એવો તહેવાર છે જે અંગ્રેજી કેલેન્ડર મુજબ ઉજવાય છે. ઉત્તરાયણ દર વર્ષે 14 જાન્યુઆરી ના દિવસે ઉજવાય છે. આ દિવસે સૂર્ય મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે માટે તેને મકરસક્રાંતિ પણ કહે છે.

એક ધાર્મિક તહેવાર તરીકે આ દિવસે લોકો પુણ્યદાન કરે છે. ઘણા લોકો ગાયોને ધાસ પુડા ખવડાવે છે. આ દિવસે લોકો ગરીબોને દાન આપે છે અને બ્રાહ્મણોને દક્ષિણા આપે છે. આ દિવસે લોકો કૂતરાને લાડુ અને ખિચડી જમાડે છે.

ઉત્તરાયણને પતંગનું પર્વ પણ કહેવાય છે. આ દિવસે નાના મોટા બધા સવારથી પતંગ લઈને અગાસી પર ચડી જાય છે. ઉત્તરાયણના આગળના દિવસે કોઈ સાથે યુદ્ધ કરવાનું હોય તેમ બધા પતંગ અને દોરાની તૈયારીઓ કરે છે.

ઉત્તરાયણના દિવસે આખુય આકાશ રંગબેરંગી પતંગોથી છવાઈ જાય છે અને લોકો સવારથી સાઉન્ડ સિસ્ટમ લઇ ધાબે ચડી જાય છે અને મોટા અવાજે ગીતો વગાડે છે. ઉત્તરાયણના દિવસે તમને લપેટ લપેટ અને કાઇપો છે ની બૂમો સંભળાય છે. ઉત્તરાયણ એ નાના મોટા દરેક માટે આનંદનો તહેવાર છે.

આ દિવસોમાં અગાસી ઉપર રહેવાથી શરીરને સૂર્યપ્રકાશ મળે છે. જે શરીરમાંથી વિટામિન ડી. ઓછું થવા દેતું નથી. પતંગો ચગાવવાથી હાથને એક અલગ પ્રકારની કસરતો મળે છે. તલ અને ગોળ ખાવાથી શરીરને ગરમી અને શક્તિ મળે છે. "

પવન, પૃથ્વી અને તેનાં મિત્રો નટુકાકાની વાત સાંભળી ખુશ ખુશ થઈ ગયાં. બધાં જ બાળકો એકીસાથે બોલી ઉઠ્યા કે," અમને તો ફક્ત પતંગ ચગાવવાની જ ખબર હતી. ઉત્તરાયણનું આટલું બધું સુંદર મહત્ત્વ ક્યાં અમને ખબર હતી? " પૃથ્વી કહે, ' દાદા અમે દર વર્ષે ખૂબ જ સાચી રીતે ઉત્તરાયણ ઉજવીશું. તમે કહ્યું તેમ જ. અને હા, હું અને મારા બધાં જ ફ્રેન્ડ્સ આકાશમાં ઉડતા પક્ષીઓની કાળજી રાખીશું." એટલીવારમાં જ ઘાયલ પંખીની સારવાર માટે પવનના પપ્પાએ કૉલ કર્યો હતો તે ડોક્ટર પણ આવી ગયાં. હવે પવનને હળદર મીઠાનો લેપ કરવાથી થોડી રાહત જણાઈ. બધાં જ બાળકો ખુશ હતાં. આજે ભલે બહુ પતંગો ના ચગાવાઈ પરંતું ઉત્તરાયણનું મહત્ત્વ સમજાયું જેથી સૌના ચહેરા પર ખુશી હતી.